1. HABERLER

  2. EDEBİYAT DEFTERİ

  3. DÜŞÜNCE UFKU

  4. Mekânları Aşan Makam: Rıdvan /Nesip OSMANOĞLU - Ufkumuzhaber
Mekânları Aşan Makam: Rıdvan  /Nesip OSMANOĞLU - Ufkumuzhaber

Mekânları Aşan Makam: Rıdvan /Nesip OSMANOĞLU - Ufkumuzhaber

Rıdvan ifadesinin açtığı ufuk, nimetlerin miktarını veya çeşitliliğini aşan bir anlam taşır. İnsan dünyada da sahip olduğu şeylerin çokluğunu mutluluğun ölçüsü sayabilir. Daha fazlasına ulaşmayı başarı, elde ettiklerini korumayı güvence olarak görebilir.

A+A-

Kur’an, Tevbe suresinde müminlere vaat edilen nimetleri sıralarken “Allah’ın rızası ise daha büyüktür” buyurur. Bu ifade, Cennet hakkında düşünürken dikkatimizi nimetlerin kendisinden daha geniş bir ufka yöneltir. İnsanın kavuşmayı umduğu güzellikler elbette değerlidir. Fakat bütün bunların ötesinde Allah’ın hoşnutluğunu aramak, insanın neyi arzuladığına ve arzusuna hangi anlamı verdiğine ilişkin daha derin bir soru doğurur. Rıdvan, Cennet nimetleri arasında yalnızca en üstün olanı işaret etmekle kalmaz. İnsanın bütün beklentilerini hangi ölçüye göre değerlendireceğini de düşündürür.

Cennet tasvirleri üzerine yürütülen tartışmaların önemini bu noktada daha iyi anlayabiliriz. Vahyin kullandığı dil, insanın bildiği dünyadan hareketle bilmediğine yönelmesini sağlar. İnsan sonsuzu sonlu kavramlarla düşünür, görmediğini gördüklerinden yola çıkarak anlamaya çalışır. Bu nedenle tasvirlerin nasıl anlaşılması gerektiğini sorgulamak, mecaz ile hakikat arasındaki ilişki üzerinde durmak anlamlıdır. Ancak yorum meselesi, anlatılanların biçimine yoğunlaşarak onların işaret ettiği hakikati geri plana ittiğinde kendi sınırına ulaşır. Tasvirleri anlamaya çalışırken onların bizi hangi düşünceye ve hangi yönelişe çağırdığını da göz önünde tutmalıyız.

Mustafa Öztürk’ün Cennet tasvirlerine yönelik eleştirel yaklaşımı üzerine düşünürken de bu ayrımı korumak gerektiği kanaatindeyim. Burada belirleyici olan, bir kişinin niyetine ilişkin tahminler yürütmekten çok, benimsediği yorumun düşünsel sonuçlarını tartışmaktır. Tasvirlerin zahirî anlamlarını sorgulamak, vahyin dilini daha dikkatli anlamaya katkıda bulunabilir. Fakat bu sorgulama, ahiret vaadinin ve Allah’ın rızasının taşıdığı anlamı belirsizleştiren bir noktaya varırsa, üzerinde yeniden düşünülmesi gereken bir durum ortaya çıkar. Bir yorumun değeri, hangi soruları sorduğunun ötesinde, bizi hangi hakikate yaklaştırdığıyla da ilgilidir.

Rıdvan ifadesinin açtığı ufuk, nimetlerin miktarını veya çeşitliliğini aşan bir anlam taşır. İnsan dünyada da sahip olduğu şeylerin çokluğunu mutluluğun ölçüsü sayabilir. Daha fazlasına ulaşmayı başarı, elde ettiklerini korumayı güvence olarak görebilir. Oysa insanın elinde bulunanların değeri, yalnızca miktarlarıyla belirlenmez. Onlarla kurduğu ilişki, ne uğruna istendiği ve insanın hayatında neye karşılık geldiği de önemlidir. Allah’ın rızasını aramak, bu bakımdan arzuların ortadan kalkmasını gerektirmez. Asıl mesele, arzuları daha geniş bir anlam içinde yeniden değerlendirebilmektir. İnsan nimetleri isterken nimetlerin sahibine yönelmeyi de öğrenir.

Cennet tasvirleri karşısında iki farklı eğilimle karşılaşabiliriz. Birinde anlatılan nimetler öne çıkar, insanın dikkati tasvirlerin somut içeriğinde kalır. Diğerinde ise tasvirlerin ötesine geçme çabası, onların işaret ettiği ahiret hakikatini önemsizleştirebilir. Bu yaklaşımlar aynı gerekçelerden doğmaz ve aynı sonuçlara varmak zorunda da değildir. Yine de ikisi de Rıdvan’ın anlamını gölgede bırakma ihtimali taşır. İlkinde nimetlerin ardındaki yöneliş unutulabilir. İkincisinde ise tasvirleri aşma çabası, onların taşıdığı vaadin zayıflamasına yol açabilir.

Tasvirlerin ötesine bakmak, onları değersizleştirmek demek değildir. İnsan vahyin dilini anlamaya çalışırken hem anlatılanı ciddiye almalı hem de kendi kavrayışının sınırlarını gözetmelidir. Yorum, hakikate yönelmenin bir imkânıdır. İnsanın kendi sınırlarını fark etmesine de yardımcı olur. Bir tasviri mecaz olarak anlamak, onun işaret ettiği anlamı ortadan kaldırmaz. Tersine, bu yorumun neye dayandığını ve hangi anlamı görünür kıldığını açıklamayı gerektirir. Mesele yalnızca tasvirlerin nasıl anlaşılacağı değil, bu anlayışın insanın ahiret ve kulluk tasavvurunda neye dönüştüğüdür.

Rıdvan üzerinde düşünmek, bu nedenle zihinsel bir tartışmayla sınırlı kalmaz. Allah’ın rızasının bütün nimetlerden daha büyük olduğunu kabul etmek, insanın kendi beklentilerine de başka bir gözle bakmasını sağlar. Neyi istiyorum, neden istiyorum, istediğime kavuşmak benim için ne ifade ediyor? Bu soruların cevapları insanın kendisini nasıl gördüğünü ve hayatına hangi değerleri yerleştirdiğini açığa çıkarabilir. Cennet’in nasıl bir yer olduğu üzerine düşünürken orada Allah’ın hoşnutluğunu aramanın anlamını da hesaba katmak, tasvirlerle hakikat arasındaki ilişkiyi daha derin bir düzlemde kavramamıza yardım eder.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.