NATO Zirvesi gündemi ısınıyor. Belli ki Ankara hareketli günler yaşayacak.

Zirveye Trump davet edildi Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından ve Trump da, bu daveti önemseyerek gelmeyi kabul etti.

Zirve dolayısıyla Erdoğan ile Trump arasında ikili görüşme yapılacak, bu da bizim tarafın çok önemsediği bir olaydır. Amerika ile ilişki alanı geniştir ve bir çoğunda da problem vardır. Bu buluşmalarda problemler azaltılması Türkiye tarafından önemsenir.

Trump-show bu tür zirvelerin geleneğidir. Trump kendinden bahsettirmeyi çok sever.

İlk gösteriler geldi, bunlarda Erdoğan’a yönelik şirinlik ifadelerini tanıyoruz, ancak yaşanacak süreçte Trump dilinin serbestliği boyutunda perde arkasında yaşanan farklı gelişmeleri de öğrenme imkânımızın olacağı anlaşılıyor.

Trump Beyaz Saray’daki toplantıda, Erdoğan’ın, İran’la yaşanan savaşa ilişkin tutumuna dair bazı şeyler söyledi meselâ.

“O benim bir dostum ve savaşın dışında kaldı. Biliyorsunuz, İran’la yaşanan savaşa dahil olabilecek en güçlü adaylardan biriydi. Hatta belki de İran’ın tarafında yer alabilirdi. Çünkü bildiğiniz gibi İsrail’in büyük bir hayranı değil. Ben de ondan savaşın dışında kalmasını istedim. O da öyle yaptı.”

Amerika ve İsrail’in İran’a yönelik ilk saldırıları 13 – 24 Haziren 2025’te gerçekleşti. Bu saldırılarda çok sayıda nükleer bilim insanı ve Devrim Muhafızları komutanı öldürüldü.

İkinci saldırı 28 Şubat 2026’da başladı, bu saldırılarda İran’ın dini lideri Ayetullah Hameney dahil, genelkurmay başkanı dahil, bir çok üst düzey devlet adamı nokta ateşlerle katledildi.

İran’ın da misillemeleri oldu, Hürmüz Körfezini kapatmak gibi stratejik hamleleri gerçekleşti.

Ama Amerika – İsrail saldırıları ilk okul çocukları dahil sivil alan – askeri alan ayırdetmeksizin İran topraklarına ateş kustu.

Trump’ın da ifade ettiği gibi, Amerika’daki sivil – askeri karar vericilerde saldırıları başlatmadan önce “Acaba Türkiye’nin tavrı ne olur?” gibi bir değerlendirmenin yapıldığını tahmin etmek zor değil.

Çünkü İran Türkiye’nin komşusu, çünkü iki ülke de Müslüman, çünkü daha önceki ABD – İran ilişkilerinde Türkiye, İran lehine tavırlar sergilemiş. Zaten bu sebeple kimi yaptırımlara da maruz kalmış.

-Acaba Türkiye’nin tavrı ne olur?

Trump’ın sözlerinden, bu süreçte Erdoğan’a ulaşıldığı, ondan savaşta tarafsız kalmasının, hele “İran lehine” bir tutumun benimsenmemesinin istendiğini anlıyoruz.

-Biz İsrail’le, yani Netanyahu ile birlikte en yüksek liderliklerini yok etmek de dahil İran’a çullanacağız. Duyarlılık göstereceğinizi tehmin zetmek zor değil ama bu defa tarafsız kalın.

Savaş sürecinde Trump’ın İran’a “Sizi haritadan sileceğiz” gibi tehditler yönelttiğini biliyoruz.

Bütün bunlar Türkiye’nin gözleri önünde cereyan etti.

Savaşa girmedik.

Trump’ın beklentisini boşa çıkarmadık. Bunu Türk dış politikisanın parlak diplomasisinin yansıması olarak sunduk. Ara sıra İran’ın bölgedeki ABD müttefikllerine (Türkiye’nin de müttefik halkası içinde) yönelik saldırılarını kınarken, hiç de kıyaslanabilir nitelikte olmayan vahşilikteki Amerikan – İsrail güçlerinin yağdırdığı bombaları da kınamayı teselli verici bir tavır olarak niteledik.

Bu kınama sözcüklerinin içinde Netanyahu’nun vahşeti ağırlıklı olarak yer alırken Trump’tan tek kelime ile söz edilmemesi hep çok dikkat çekici oldu.

Oysa bütün cinayet birlikte işlenmiş, üstelik bunu Trump, Netanyahu’yu Beyaz Saray’da tebcil ederken defalarca ilân etmişti. Trump bu coğrafyada İsrail’i onun için savaşı göze alacak, Erdoğan şahsında Türkiye’ye de, hangi ortak değere sahip olursa olsun düşman ilân ettiği Müslüman ülke lehinde tavır almamak şartıyla “etkin ülke” pozisyonu imkânı sunarak bir “Ortadoğu dengesi” kurmayı hedefliyor.

Bu, Türkiye’yi yönetenlere “belirleyici rol” yorumlaması yapma fırsatı sunuyor, bu siyaseten işe yarar bir şey.

Ama bölgedeki yapıda “İsrail tehdidi” diye bir olgu da Trump himayesinde yerleşik hale geliyor.

Gazze mi? Batı Şeria mı? Lübnan’ın işgal edilmiş yerleri mi? Suriye üzerindeki İsrail tehdidi mi?

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance İsrail’li bakan Ben Gvir’e cevap verirken şöyle demişti:

“9 milyonluk bir ülkesiniz. Karşılaştığınız her ulusal güvenlik sorununu çözmek için sadece öldürerek bir çıkış yolu bulamazsınız.”

Ama orada, İsrail’de böyle bir damar var ve Netanyahu o yapı içinden çıkmış bir vandalı temsil ediyor.

Bunu her zaman itiraf etmese de Amerika da biliyor, tabii ki biz de biliyoruz. Uranyumu zenginleştireceksin diye İran’a çullan, elinde zaten nükleer güç bulunan İsrail’i de varlığıanı koruma garantisi ver. Zımni uzlaşmalarla buluşulan bu Trump düzeni, dileyelim ilerde bizim de başımızı ağrıtmasın…