Tabii ki Macaristan’daki seçim sonuçlarından bahsediyorum. Çağımızda yükselişte olan popülist otokrasi ilk defa Macaristan’da seçim kaybetti.

Ülke içinde ve dış politikada ana tercihinde demokrasiyi esas alacağını belirten muhalefet lideri Péter Magyar’ın TISZA (Saygı ve Özgürlük) partisi yüzde 53 oyla parlamentoda üçte iki çoğunluğu aldı. Anayasada değişiklikler yapabilecek.

Orban’ın oyları yüzde 38’de kaldı. Aşırı sağ Mi Hazank’ın oyu yüzde 6.

Bu seçimlerin ne kadar önemli olduğu şuradan da belli ki, Trump, Putin, Netanyahu ve Avrupa’nın bütün aşırı sağı Orban’a kazandırmak için seferber olmuştu.

Bu seçimlerde otokrasi kaybetti, demokrasi kazandı.

Yürekten temenni ederim, yeni lider Magyar rövanşizm hastalığına kapılmadan itidalli reformlarla ülkesini düzlüğe çıkarsın.

DEMOKRASİDEN OTOKRASİYE

Macaristan, Kızıl Ordu’nun kurduğu komünist rejimle yönetilen bir ülkeydi. Rejime karşı halk hareketleri başladığında, demokrasiyi savunan genç liderlerden biri, Viktor Orban’dı. Hukuk okumuştu. Soros’un verdiği bursla “liberal değerleri öğrenmek” için başvurduğu Oxford Üniversitesi’ne kabul edilmişti.

Soros, genç Orban’ın liderlik ettiği Genç Demokratlar Birliği Fidesz’e 500 bin dolar bağış da yapmıştı…

Orban, ileride iktidarını pekiştirince Soros’u “Macaristan’ın düşmanı” ilan edecekti.

Komünist rejim yıkıldıktan sonra, 1990’da ülkesine dönmüş, 1998 yılında yüzde 42 oyla Fidesz’i birinci parti yapmış, Demokratik Forum Partisi’yle koalisyon kurarak başbakanlık koltuğuna oturmuştu.

Kişiliğindeki “güç” tutkusu koltukta kabardı.

2002 seçimlerini kaybetmesi, güç tutkusunu büsbütün körükledi.

2010 yılında anayasayı tek başına değiştirebilecek çoğunlukla iktidara geldi. “Avrupa’yı Müslüman göçmen istilasından koruyan” Hunyadi Yanoş pozlarında popülizm yaparak otoriter bir rejim kurdu.

Orban, Avrupa’da Putin’in, Trump’ın Netanyahu’nun vekili gibi hareket etti.

ADIM ADIM OTOKRASİ

İlk işlerinden biri, anayasanın yargıyla ilgili maddelerinde değişiklik yaparak AYM üyelerinin emeklilik yaşını aşağı çekmek, yerlerine kendi adamlarını getirmek oldu.

AYM Başkanı Andras Baka, AİHM’ye başvurdu. AİHM, 196 paragraf ve 112 sayfadan oluşan anıtsal kararında, anayasa değişikliği yoluyla yargıya müdahalenin “ağır ihlal” olduğuna karar verdi. (Büyük Daire, 23 Haziran 2016)

Orban uygulamadı fakat rejiminin üstüne “ağır ihlal” gölgesi düşmüştü.

Basına ve muhalefete ağır baskıları Avrupa Birliği yaptırımlarına yol açtı. AB fonları önemli ölçüde donduruldu. Orban, 2020’lerin başlarındaki bu gelişmelerin ekonomiye zarar vereceğini öngörememişti.

Orban rejimi hakkında doktora tezleri yapılsa yeridir. Çağımızdaki otokrasilerin, “rekabetçi seçimleri” muhafaza ederek fikir ve ifade hürriyetini ve muhalefeti bastırma yollarının en ustaca örneklerini Orban sergiledi.

Financial Times gazetesi, Orban’ın “servet sahibi” yaptığı 13 dostu vasıtasıyla ekonomiyi ve medyayı nasıl kontrol altına aldığını gösteren uzun bir tahlil-haber yayınladı. (27 Mart 2027)

Orban, baskıların ve kayırmaların genel toplumda böylesine tepki yaratacağını da öngörememişti. İşte açık ara farkla kaybetti. Sıra bu Kasım ayında Trump’ta inşallah.

BİLGİ VE ÖNYARGI

Macaristan seçimlerinden önce “Macar otokrat seçimleri kazanır mı?” başlıklı bir yazı yazmıştım. Trump, Putin ve Netanyahu’nun Orban’ı desteklediğini anlatmış, seçimleri kaybetmesini temenni etmiştim. Bundan rahatsız olan bir okurum şu yorumu yazdı:
“Sizin temenniniz kaybetmesi yönünde ise ‘Orban’ kazanacak gibi. Trump dahil bütün analizlerinizde son 2 yıldır yanılıyorsunuz! Bence ya ezberlerinizi gözden geçirin ya da yorulduğunuzu artık kabul edin; gelişmeleri okuyamıyorsunuz! Saygılarımla.”

Bu okurum belli ki Macaristan seçimleri ve Trump hakkında küçük bir araştırma dahi yapmamış. Yaşımı ima ederek beni küçümsüyor, nezaket gösterisi olarak da “saygılar” sunuyordu.

Araştırma, veri, bulgu, bilgi ihtiyacı duymadan zihnin içindeki önyargılarla hüküm verme ve olguları tartışma yerine kişilikleri aşağılama şeklindeki zihniyetin tipik bir örneği. Önemsememin sebebi bu zihniyettir.

Kimse yaşımın benim kadar farkında olamaz fakat hamdolsun, olayları dikkatle izliyorum, tasnif ve tahlil ediyorum. Yazılarımda kaynak gösteriyorum. Araştırmaya dayalı, bol kaynakçalı dipnotlu kitaplar yazıyorum. Zihnim ve enerjim yerimde.

Allah izin verdikçe de devam edeceğim.