Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, son dönemde yeniden gündeme taşınan erken seçim tartışmalarına ilişkin kaleme aldığı değerlendirmede, mevcut anayasal sistemde “erken seçim” kavramının bulunmadığını belirterek, Türkiye’de seçimlerin yenilenmesini gerektirecek olağanüstü koşulların olmadığını savundu. Uçum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden adaylığı için anayasa değişikliğine ihtiyaç bulunmadığını da ifade etti.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Anadolu Ajansı için kaleme aldığı analizde son dönemde muhalefetin yeniden gündeme getirdiği erken seçim tartışmalarını değerlendirdi.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçildikten sonra her seçim döneminin ardından benzer tartışmaların ortaya atıldığını belirten Uçum, şimdiye kadar bu girişimlerin hiçbirinin somut sonuç doğurmadığını söyledi.

“Parlamenter sistem alışkanlığıyla değerlendirme yapılıyor”

Uçum, 2018’de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmesinin ardından yapılan 2019 yerel seçimlerinden sonra da erken seçim tartışmalarının gündeme geldiğini hatırlattı.

2023 seçimlerinin bazı çevrelerce “erken seçim” olarak yorumlandığını ancak bunun doğru olmadığını belirten Uçum, seçimlerin yalnızca bayram ve mevsim koşulları nedeniyle yaklaşık bir ay öne çekildiğini, dolayısıyla normal takviminde gerçekleştirildiğini ifade etti.

2024 yerel seçimlerinin ardından da benzer tartışmaların yeniden gündeme getirildiğini kaydeden Uçum, muhalefetin bugün de aynı yaklaşımı sürdürdüğünü ancak bunun karşılık bulmasının mümkün görünmediğini savundu.

“Anayasada erken seçim değil, seçimlerin yenilenmesi var”

Mehmet Uçum, mevcut anayasal sistemde “erken seçim” diye bir kavram bulunmadığını vurgulayarak, Cumhurbaşkanı ve TBMM’nin beş yıllık süre için seçildiğini hatırlattı.

Ancak bu sürenin mutlak olmadığını belirten Uçum, Cumhurbaşkanı veya Meclis’in seçimlerin yenilenmesi kararı alabileceğini söyledi.

Bu nedenle tartışmanın eski parlamenter sistemdeki “erken seçim” anlayışı üzerinden değil, anayasadaki “seçimlerin yenilenmesi” kavramı üzerinden yürütülmesi gerektiğini ifade eden Uçum, asıl sorunun “hangi siyasi, toplumsal, ekonomik ve hukuki koşullarda seçimlerin yenilenebileceği” olduğunu kaydetti.

“Cumhurbaşkanının da Meclis’in de bu kararı alması istisnai bir durumdur”

Uçum’a göre Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alması önemli siyasi sonuçlar doğuruyor.

Birinci dönemindeki bir Cumhurbaşkanının böyle bir karar alması halinde görev süresinin kalan kısmından vazgeçmiş olacağını belirten Uçum, ikinci dönemindeki bir Cumhurbaşkanının ise seçimleri yenilemesi durumunda yeniden aday olamayacağını ifade etti.

Bu nedenle Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararının ancak olağanüstü koşullarda ve son çare olarak gündeme gelebileceğini savunan Uçum, TBMM açısından da benzer bir durumun söz konusu olduğunu söyledi.

Meclis’in seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için en az 360 milletvekilinin desteğinin gerektiğini hatırlatan Uçum, bu düzeyde bir mutabakatın da ancak istisnai şartlarda mümkün olabileceğini belirtti.

“Türkiye’de seçimlerin yenilenmesini gerektiren bir tablo yok”

Türkiye’nin içinde bulunduğu koşulları değerlendiren Uçum, dünyada ve bölgede önemli gelişmeler yaşanmasına rağmen ülkenin siyasal sistem açısından olağanüstü bir durum içinde olmadığını söyledi.

Meclis ve hükümetin yenilenmesini gerektirecek bir koşul bulunmadığını ifade eden Uçum, bölgesel gelişmeler, savaş ortamı ve “Terörsüz Türkiye” olarak tanımladığı sürecin devam ettiği bir dönemde ülkenin erken seçim gündemiyle meşgul edilmesinin doğru olmayacağını savundu.

Bu nedenle 2028’e kadar olağanüstü şartlar ortaya çıkmadığı sürece erken seçim tartışmalarının somut bir gündem haline gelemeyeceğini belirtti.

“Erdoğan’ın adaylığı için anayasa değişikliğine gerek yok”

Analizinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden adaylığı konusuna da değinen Uçum, bu konuda sıkça dile getirilen anayasa değişikliği tartışmalarına katılmadığını belirtti.

Mevcut anayasanın Cumhurbaşkanına “istisnai adaylık” imkanı tanıdığını ifade eden Uçum, TBMM’nin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde Erdoğan’ın yeniden aday olabileceğini söyledi.

Uçum, Meclis’in 2027’nin son aylarında ya da 2028’in başlarında en az 360 milletvekilinin oyuyla seçimlerin yenilenmesi kararı alması durumunda Erdoğan’ın son kez aday olma hakkına sahip olacağını kaydetti.

“Türkiye’nin Erdoğan’a ihtiyacı var”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın birikimi ve liderlik kapasitesine vurgu yapan Uçum, Erdoğan’ın bir dönem daha görev yapmasının Türkiye açısından faydalı olacağını savundu.

Uçum, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden cumhurbaşkanı olmaya ihtiyacı yoktur ama Türkiye’nin bir kez daha Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ihtiyacı vardır” değerlendirmesinde bulundu.

Cumhur İttifakı’nın Erdoğan’ın yeniden adaylığı konusunda kararlı olduğunu belirten Uçum, bu yönde Meclis’te güçlü bir eğilim oluşabileceğini ancak konunun 2027’nin sonlarından önce gündeme gelmesinin beklenmediğini ifade etti.

16 Nisan 2028 önerisi

Mehmet Uçum, analizinin son bölümünde bir sonraki genel seçimlerin tarihi konusunda da değerlendirmelerde bulundu.

TBMM’nin seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde genel seçimlerin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılabileceğini belirten Uçum, bunun için Meclis’in 2028 yılı Şubat ayında gerekli kararı almasının yeterli olacağını söyledi.

16 Nisan tarihinin aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin kabul edildiği referandumun yıl dönümü olduğuna dikkat çeken Uçum, seçimlerin bu tarihte yapılmasının sembolik anlam taşıyacağını ifade etti.

Uçum, bunun iktidar açısından sistemin yeniden teyit edilmesi, muhalefet açısından ise sistemin muhasebesinin yapılması bakımından anlamlı olabileceğini belirterek, nihai kararın TBMM’ye ait olduğunu kaydetti.

Yazının tamamına bu linkten ulaşılabilir: https://aa.com.tr/tr/analiz/bir-kez-daha-erken-secim-tartismasi-uzerine/3967017