İran, Umman ile Hürmüz Boğazı üzerinden yeni nakliye hatlarını belirleyecek nihai bir anlaşmaya yaklaştığını duyurdu. Ancak Tahran, stratejik su yolunun yeniden açılması için ABD’nin yaptırımları kaldırması, tazminat ödemesi ve askeri tehditlere son vermesi yönündeki şartlarını yineledi.

Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili, cuma günü yaptığı açıklamada, İran ve Umman’ın boğazda güvenli geçişin yeniden tesis edilmesini sağlayacak bir anlaşmaya yakın olduğunu belirtti.

Hürmüz Boğazı, şubat ayı sonunda Tahran’a yönelik ABD ve İsrail saldırılarına tepki olarak İran tarafından bloke edilmeden önce, dünyanın en önemli petrol ve doğalgaz geçiş noktalarından biriydi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, dün yaptığı açıklamada Umman ile yürütülen görüşmelerin "nihai aşamada" olduğunu söyledi. Ancak Erakçi, Tahran’ın talepleri karşılanmadığı sürece boğazın trafiğe açılmayacağı yönündeki tutumunu yineledi. Mehr haber ajansına göre Erakçi, anlaşmanın ancak ABD’nin şartları yerine getirmesi ve boğazın açılması durumunda kullanılacak yeni güzergahları kapsadığını belirtti.

“Doğrudan görüşme trafiği yok”

İran ve ABD arasında doğrudan bir görüşme trafiği bulunmadığını vurgulayan Erakçi, Washington’ın haziran ayında imzalanan geçici anlaşmayı ihlal ettiği sürece müzakerelere başlamayacaklarını, mesajların aracılar vasıtasıyla iletildiğini ekledi.

ABD Başkanı Donald Trump ise Axios’a verdiği röportajda, İran ile "düşük profilli" bir süreç yürüttüklerini ifade etti. Trump, "Onlarla yalnızca yarı-müzakere halindeyiz. İran’daki devasa enflasyonu ve paralarının kalmadığı gerçeğini sadece izliyoruz” dedi.

Şartlar arasında tazminat da var

Erakçi, boğazın yeniden açılmasının kısmen ABD’nin İran’a yönelik kapsamlı saldırılarda neden olduğu zararlar için tazminat ödemesine bağlı olduğunu belirtti. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammad Bakır Zulkadir ise diğer şartları şöyle sıraladı:

ABD’nin İran’a yönelik tehditlerinin son bulması

İran’a ile Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’taki müttefiklerine yönelik saldırıların durdurulması

Körfez’deki ABD deniz ablukasının kaldırılması

İran’a yönelik yaptırımların iptal edilmesi

Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması

Ne olmuştu?

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik hava saldırıları başlatmıştı. Trump, bu saldırıların İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek ve bölgeyi tehdit etme kapasitesini zayıflatmak amacıyla yapıldığını savunmuştu. Haziran ayında sağlanan ateşkes, temmuz ayında ABD’nin Körfez’de İran gemilerine yönelik ablukayı yeniden başlatmasıyla bozulmuştu. Tahran, bu hamlenin ateşkesin ihlali olduğunu belirtmişti.

Reuters’a konuşan ABD’li yetkili, "Ticari nakliyenin engelsiz bir şekilde yeniden başlaması için bir anlaşma duyurulduğunda, ABD İran limanlarındaki ablukayı kaldıracaktır” dedi.

Husi saldırmaya devem ediyor

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki hamlelerine, Yemen’deki müttefiki Husilerin Kızıldeniz ve Aden Körfezi arasındaki stratejik geçiş noktalarında artan saldırıları eşlik ediyor. Husiler, Suudi Arabistan’ın Yemen kuşatmasına karşılık geçen ay Kızıldeniz’de Suudi gemilerine deniz ablukası ilan etmişti.

Yemenli isyancı grup, dün Suudi Aramco’nun Cizre rafinerisine saldırdıklarını duyurdu. Bu saldırı, Suudi Arabistan’ın Türkiye ve Pakistan ile imzaladığı savunma paktından iki gün sonra gerçekleşti. Suudi Enerji Bakanlığı, rafineride yangın çıktığını ancak can kaybı olmadan söndürüldüğünü doğruladı, ancak yangının nedenine değinmedi.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yeni ittifakın İran’a veya başka bir ülkeye yönelik olmadığını, genel bir güvenlik taahhüdü niteliği taşıdığını ifade etti.

Bu sırada Yemen’de Husiler ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar da şiddetlendi. Yemen ordusu, bugün, Mocha liman kentine düzenlenen Husi saldırısında aralarında sivillerin de bulunduğu yedi kişinin öldüğünü, saldırıda kullanılan 11 Husi dronunun hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü açıkladı.