Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD-İran gerilimi, Hürmüz Boğazı, İsrail’in bölgedeki politikaları ve Suriye başta olmak üzere birçok başlığa ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fidan, tarafların ateşkes konusunda istekli olduğunu belirtirken, bölge için yeni bir güvenlik mimarisi çağrısı yaptı.

“Her iki taraf da ateşkes konusunda samimi”

Fidan, İslamabad’da yürütülen ABD-İran görüşmelerine ilişkin, Türkiye’nin süreci yakından takip ettiğini belirterek, “Dün gün boyu müzakere taraflarıyla iletişim halindeydik. Ortaya çıkan tabloya katkımız nasıl olabilir, olay nerede tıkanıyor, bakmak için” dedi.

ABD tarafının daha net bir tutum ortaya koyduğunu aktaran Fidan, sürecin nükleer dosyada kilitlendiğini söyledi. Fidan, “Amerikalılar daha net bir açıklama yaptılar. Vance basın toplantısı yaparak masaya teklif getirdiklerini, tıkanmanın nükleer konuda olduğunu söyledi” diye konuştu.

Tarafların başlangıç pozisyonlarının sert olduğunu ancak bunun müzakere süreçlerinde olağan olduğunu vurgulayan Fidan, şu ifadeleri kullandı:

“Uzun zamandır müzakerelerin içerisinde bulunmanın getirdiği ders çıkarmayla, taraflar başlangıç pozisyonlarını ortaya koydular. Bu her zaman maksimalist olur. Benim gördüğüm her iki taraf da ateşkes konusunda samimi, ihtiyacın farkında.”

“Nükleer konuda ‘ya hep ya hiç’ olursa engel çıkar”

Müzakerelerin kısa sürede sonuçlanmasının zor olduğunu belirten Fidan, sürecin uzayabileceğine işaret etti:

“Müzakere edilen konu başlıklarına baktığınız zaman bunların 15 gün içinde nihai belgeye bağlanması teknik olarak mümkün olmayabilirdi.”

Ateşkesin uzatılabileceğini belirten Fidan, kritik uyarısını şu sözlerle dile getirdi:

“Taraflar iyi giderlerse ilave ateşkes gündeme gelebilir ki müzakereler devam edebilsin. Nükleer konuda olay ‘ya hep ya hiç’e dönerse orada bir engelle karşılaşabiliriz.”

“Hürmüz Boğazı, küresel etki yaratıyor”

Fidan, Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji güvenliği açısından kritik önemde olduğunu vurguladı.

“Hürmüz Boğazı savaşın bölgesel değil küresel etkilerinin olduğunu gösteren en önemli örnek” diyen Fidan, “Dünya doğalgaz ve petrol ihtiyacının yüzde 20-25 oranında yapıldığı bir yer” dedi.

Boğazın kapanmasının küresel tedarik zincirlerini etkilediğini belirten Fidan, “Çok büyük bir lojistik zincirin inkıtaya uğramasıyla karşı karşıyayız. Ateşkesle beraber Hürmüz Boğazı'nın açılması, her tarafın da ateşkese riayet etmesi prensibi geliştirildi” değerlendirmesinde bulundu.

“Kimse İran’a karşı savaşın parçası olmak istemiyor”

ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’ya yaptığı çağrılara değinen Fidan, ülkelerin bu konuda mesafeli olduğunu söyledi:

“Boğaz'ı açık tutmaya çalışmakla İran'a karşı savaşın bir parçası olmak arasında bir fark var. Kimse İran'a karşı savaşın bir parçası olmak istemiyor”

Fidan Türkiye’nin tutumunu da “Bizim de pozisyonumuz ama sorunun çözülmesi için elimizden gelen katkıyı da yapıyoruz” diye getirdi.

“Uluslararası askeri müdahale zor”

Hürmüz Boğazı’na uluslararası güç gönderilmesi tartışmalarına değinen Fidan, bu seçeneğe temkinli yaklaştı:

“Bizim pozisyonumuz buranın barış yoluyla açılması. Uluslararası silahlı barış gücüyle buraya müdahil olmanın çok fazla zorlukları var.”

Birçok ülkenin bu tür bir misyona katılmak istemediğini belirten Fidan, çözümün müzakereyle bulunması gerektiğini vurguladı.

“İsrail’in yayılmacılığı Lübnan’da sürüyor”

Fidan, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını sert sözlerle eleştirdi:

“İsrail işgaline baktığınızda bu İsrail'in bölgesel yayılmacılığının parçası, çok tanıdık bir senaryo var. 1 milyondan fazla insan yerlerinden edilmiş durumda.”

Gazze’deki tabloya benzer bir sürecin yaşandığını belirten Fidan, “Bir yeri insansızlaştırmak için insanların yaşamasını mümkün kılacak konut, altyapı, köprü ne kadar varsa… tamamıyla yok etme operasyonu içinde” şeklinde konuştu.

Fidan, “Daha sonra Suriye'de buna benzer hamlelerin olması söz konusu” uyarısında da bulundu.

Lübnan’da Hizbullah tartışması

İsrail’in taleplerine değinen Fidan, mevcut durumun gerçekçi olmadığını ifade etti:

“İsrail kendi yapmadığı bir şeyi Lübnan hükümetinden bekliyor. Hizbullah'ı silahsızlandır diyor. Hizbullah, Lübnan ordusundan daha büyük.”

Bu nedenle çözümün ulusal uzlaşıdan geçtiğini vurguladı.

“Bölgede güvenlik paktına ihtiyaç var”

Fidan, Ortaoğu’daki temel sorunun güvensizlik olduğunu belirterek çözüm önerisini şöyle açıkladı:

“Bölgedeki sorunların temel kaynağında ülkelerin birbirine güvensizliği var. Bunların ortaya çıkması için bir güvenlik paktı… çerçevesinde egemenliğine taahhütte bulunması gerekiyor.”

Transatlantik ilişkilerdeki kırılmaya dikkati çeken Fidan, “Transatlantik güvenlik mimarisi son 1 yıldır oldukça büyük bir test altında” dedi ve ABD ile Avrupa arasında ciddi görüş ayrılıkları oluştuğunu vurgulayarak, “Avrupalılar parçası olmak istemiyoruz dedi” ifadelerini kullandı.

“Ankara Zirvesi önemli olacak”

Fidan, NATO kapsamında planlanan zirveye ilişkin de değerlendirmede bulundu:

“Ankara Zirvesi'nde biz Cumhurbaşkanımızın davetlisi olarak biz Trump'ın geleceğini düşünüyoruz.”

Zirvenin stratejik önemine dikkati çeken Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “İlişkilerin sistematiğe bağlanması konusunda zirve önemli olacak” diye konuştu.