Ermenistan ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD), sivil nükleer enerji ve savunma alanlarında stratejik bir ortaklık dönemine resmen adım attı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Erivan’a gerçekleştirdiği ve "tarihi" olarak nitelendirilen ziyaret, Ermenistan’ın enerji ve güvenlik mimarisinde radikal bir eksen kaymasına işaret ediyor.

Görüşmelerin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Vance, bu hamlelerin sadece Ermenistan için değil, tüm bölge için yeni bir "refah dönemi" başlatacağını söyledi.

Enerjide '123 Anlaşması' ve Rusya'ya veda

Ziyaretin en kritik gündem maddelerinden biri, sivil nükleer enerji alanında işbirliğini öngören müzakerelerin tamamlanması oldu. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve JD Vance tarafından imzalanan ortak bildiriyle, ABD’nin nükleer teknoloji ve ekipman ihracatına yasal zemin sağlayan “123 Anlaşması”nda sona gelindi.

Ermenistan, halihazırda elektrik ihtiyacının büyük bir kısmını Sovyet döneminden kalma ve ekonomik ömrünü doldurmak üzere olan Metsamor Nükleer Santrali’nden karşılıyor. Rusya ve İran’a olan enerji bağımlılığını kırmayı amaçlayan Erivan yönetimi, yeni santral projesinde rotayı Washington’a çevirdi. Vance, bu işbirliğinin Ermenistan’a ilk etapta 5 milyar dolarlık bir yatırım, uzun vadede ise 4 milyar dolarlık ek bir yakıt ve bakım sözleşmesi kazandıracağını açıkladı.

Savunmada bir ilk: Amerikan İHA’ları ve Nvidia çipleri

Savunma kanadında ise ezber bozan gelişmeler yaşandı. JD Vance, Ermenistan’a ilk kez 11 milyon dolar değerinde keşif amaçlı İnsansız Hava Aracı (İHA) teknolojisini kapsayan bir askeri satış yapılacağını duyurdu. Paşinyan, ABD’den V-BAT tipi İHA’lar satın aldıklarını teyit ederek, "Bu İHA’lar, savunma kabiliyetlerimizin güçlendirilmesine önemli katkı sunacak" dedi.

Savunma sanayiine ek olarak, ABD’nin Ermenistan’a "Nvidia" çiplerinin satışı için ihracat lisansı verdiği açıklandı. Bu çiplerin Erivan’da kurulacak yeni veri merkezlerinde kullanılacağı ve ülkenin teknolojik altyapısını modernize edeceği belirtildi.

Bölgesel barış ve ticaretin geleceği açısından en dikkat çekici başlık ise "Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası" (TRIPP) oldu. 8 Ağustos 2025’te Beyaz Saray’da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Nikol Paşinyan arasında imzalanan anlaşmanın bir parçası olan bu rota, Ermenistan’ın güneyinden geçerek Azerbaycan’ın ana karasını Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye bağlamayı hedefliyor.

Bu projenin hayata geçirilmesiyle, Rusya ve İran’ı baypas eden, Doğu-Batı hattında kesintisiz bir enerji ve ticaret koridoru oluşturulması planlanıyor. Vance, projenin bölgede "tarihi bir dönüşüm" yaratacağını vurgularken; Paşinyan, Azerbaycan ile barış sürecinin "geri dönülmez" bir noktaya ulaştığını ifade etti.

Moskova’nın itirazı ve bölgesel tepkiler

ABD-Ermenistan yakınlaşması Moskova’da ciddi bir rahatsızlıkla karşılandı. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin, Ermenistan’ın yeni nükleer santral ihtiyacı için Rosatom’un hala "en güvenilir ve en iyi seçenek" olduğunu iddia etti. Moskova, Güney Kafkasya’daki geleneksel etki alanını ABD’ye kaptırmama mücadelesi verirken, Washington’un nükleer ve savunma hamleleri Rusya’nın bölgedeki stratejik derinliğine doğrudan bir müdahale olarak yorumlanıyor.

Diplomatik trafik hızlanıyor

Ziyaretin bir diğer sürprizi ise Paşinyan’ın Gazze diplomasisine dahil edilmesi oldu. Başbakan Paşinyan, ABD Başkanı Donald Trump’tan 19 Şubat’ta düzenlenecek "Gazze Barış Kurulu" toplantısı için davet aldığını ve bu daveti kabul ettiğini duyurdu.

Ermenistan ve ABD arasındaki ilişkilerin "tarihin en güçlü seviyesinde" olduğunu belirten Paşinyan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ile Abu Dabi’de yaptığı son görüşmenin barış umutlarını pekiştirdiğini de sözlerine ekledi.

Bu tarihi ziyaret, Ermenistan’ın sadece güvenlik ve enerji alanında değil, aynı zamanda küresel diplomatik arenada da rotasını Batı’ya kırdığının en somut ilanı olarak kayıtlara geçti.