Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Ukrayna güçlerinin gece boyunca Rusya’daki Yaroslavl petrol rafinerisi ile Rostov’daki askeri havaalanını vurduğunu açıkladı. Rus yetkililer de Yaroslavl rafinerisinde hasar meydana geldiğini doğruladı. Yıllık 15 milyon ton, yaklaşık 300 bin varil/gün işleme kapasitesiyle Rusya’nın en büyük rafinerileri arasında bulunan tesise yönelik saldırı, küresel dizel arzının zaten ciddi biçimde sıkıştığı bir dönemde geldi.
Ukrayna, Rusya’nın petrol ve askeri altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını sürdürdü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 17 Eylül sabahı X hesabından saldırıların görüntülerini de paylaşarak Rusya’nın Yaroslavl kentindeki büyük petrol rafinerisinin gece düzenlenen ortak operasyonla vurulduğunu duyurdu.
Zelenskiy, operasyonun Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), İnsansız Sistemler Kuvvetleri, Savunma İstihbaratı ve Dış İstihbarat Servisi tarafından birlikte gerçekleştirildiğini açıkladı.
RUSYA DA RAFİNERİDE HASARI DOĞRULADI
Yaroslavl Bölge Valisi Mihail Yevrayev de rafinerinin insansız hava aracı saldırısında hasar gördüğünü doğruladı.
Yevrayev, tesiste çıkan yangınlara müdahale edildiğini, saldırı sonrasında çevredeki bazı konutların camlarının kırıldığını ve araçların zarar gördüğünü bildirdi. İlk açıklamalarda can kaybı duyurulmadı.
Hedef alınan Slavneft-YANOS Yaroslavl Rafinerisi, Rusya’nın en büyük petrol işleme tesislerinden biri.
Rafinerinin kendi verilerine göre yıllık kurulu petrol işleme kapasitesi 15 milyon ton. Reuters bu kapasitenin yaklaşık 300 bin varil/güne karşılık geldiğini belirtiyor. Tesiste benzin, motorin ve diğer petrol ürünleri üretiliyor.
ROSTOV’DA 3 UÇAK VE 3 HELİKOPTERİN VURULDUĞUNU AÇIKLADI
Zelenskiy aynı paylaşımında Ukrayna Güvenlik Servisi’nin Rostov’daki bir askeri havaalanına da saldırı düzenlediğini bildirdi. Ukrayna lideri saldırıda; bir An-12, iki An-26 uçağı ile üç helikopterin hasar aldığının doğrulandığını söyledi.
Zelenskiy, Karadeniz’de de “iyi sonuçlar” elde edildiğini ifade etti ancak bu operasyonun ayrıntılarını paylaşmadı. Ukrayna Devlet Başkanı açıklamasını, “Her gün saldırganlığa karşılık veriyoruz. Rusya barışı seçmeli” sözleriyle tamamladı.
YAROSLAVL SALDIRISI AKARYAKIT PİYASASI AÇISINDAN NEDEN ÖNEMLİ?
Saldırının zamanlaması enerji piyasaları açısından özellikle kritik. Rusya’nın rafineri sistemi son aylarda Ukrayna’nın art arda düzenlediği saldırılar nedeniyle ciddi üretim kayıpları yaşıyor. Reuters’ın 15 Eylül tarihli analizine göre Rusya’nın en büyük dizel üreticisi rafinerilerinin yarısı eylül ayında saldırılar nedeniyle üretimlerini azaltmak ya da durdurmak zorunda kaldı.
Syzran ve Saratov rafinerileri de son saldırıların ardından üretimi durdurdu. Syzran’ın ana ham petrol damıtma ünitesinde ağır hasar meydana gelirken onarımın en az bir ay sürebileceği belirtiliyor.
Yaroslavl gibi günlük yaklaşık 300 bin varillik işleme kapasitesine sahip büyük bir tesisin üretiminin ne ölçüde etkilendiği henüz bilinmiyor. Ancak hasarın üretimi azaltması veya tesisi geçici olarak devre dışı bırakması halinde Rusya’nın motorin ve diğer rafine ürün arzında yeni bir kayıp oluşabilir.
KÜRESEL DİZEL PİYASASI ZATEN TARİHİ SIKIŞIKLIK YAŞIYOR
Asıl risk ham petrolden çok motorin tarafında ortaya çıkıyor. Reuters’ın LSEG verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre Asya’da düşük kükürtlü dizelin rafineri marjı varil başına 87 doların üzerine çıkarak tarihi rekor kırdı. Savaşlardan önce söz konusu marj yaklaşık 22 dolar seviyesindeydi.
Orta Doğu’daki savaşın rafineriler ve petrol altyapısında yarattığı kayıplara Rusya’daki üretim düşüşünün eklenmesi, küresel dizel arzını daha da daraltıyor.
Reuters, Rusya ve Körfez ülkelerindeki kesintilerin şubat ayından bu yana küresel petrol ürünü ihracatında yaklaşık 1,6 milyon varil/günlük kayba yol açtığını bildiriyor.
Rusya da iç piyasadaki yakıt sıkıntısını kontrol altına almak amacıyla benzin, motorin ve jet yakıtı ihracatına kısıtlamalar getirdi.
TÜRKİYE AÇISINDAN DA YAKINDAN İZLENİYOR
Gelişmenin Türkiye açısından önemi de burada ortaya çıkıyor. Reuters’a göre ihracat kısıtlamalarından önce Rusya ayda yaklaşık 3,3-3,4 milyon ton dizel ve gasoil ihraç ediyordu; Türkiye ve Brezilya Rus yakıtının en büyük alıcıları arasındaydı.
Dolayısıyla Rus rafinerilerindeki yeni üretim kayıpları yalnızca Rus iç piyasasını değil, Akdeniz ve Avrupa’daki motorin fiyatlamalarını da etkileyebilecek nitelikte.
Yaroslavl’daki hasarın rafinerinin üretimini ne ölçüde ve ne kadar süreyle etkileyeceği henüz belli değil. Ancak tesisin kapasitesi ve küresel dizel piyasasındaki mevcut arz sıkışıklığı dikkate alındığında, üretimde kayda değer bir kesinti yaşanması motorin fiyatları üzerinde yeni bir yukarı yönlü risk oluşturabilir.
TRUMP UKRAYNA’DAN RAFİNERİ SALDIRILARINI DURDURMASINI İSTEMİŞTİ
Saldırı ayrıca Washington ile Kiev arasında son günlerde gündeme gelen enerji altyapısı tartışmasının hemen ardından gerçekleşti. ABD Başkanı Donald Trump, küresel dizel fiyatlarının yükselmesi nedeniyle Ukrayna’ya Rus petrol rafinerilerini hedef alan saldırıları durdurma çağrısında bulunmuştu. Kremlin de Trump’ın çağrısını memnuniyetle karşıladığını açıklamıştı.
Buna rağmen Yaroslavl saldırısı, Kiev’in Rus petrol işleme altyapısını hedef alan operasyonlarını sürdürdüğünü gösterdi.