Macaristan’da İki yıl boyunca ülkeyi karış karış, kapı kapı dolaşarak Orbán’ın yolsuzluk düzenini, kamu kaynaklarıyla beslenen sadakat ekonomisini, devleti parti aygıtına çeviren rejimini, propaganda makinesini, çürüyen kamu düzenini ve aşınan hukuku anlatan Peter Magyar, Pazar günü 16 yıllık Orbán iktidarını sandığa gömüp üstüne beton döktü.
Orbán öyle ağır bir hezimete uğradı ki, sandıkların yüzde 50’sinin açılmasını bile beklemeden, daha yüzde 25’lik sonuçlar gelir gelmez Peter Magyar’ı arayıp tebrik etti; ardından kameraların karşısına geçerek, “Seçmenler bize ülkeyi yönetme sorumluluğunu ve imkânını vermedi” açıklaması yaptı.
Orbán, kendini en güçlü ve rakipsiz gördüğü, seçimi de çantada keklik saydığı bir dönemde sandığa gömüldü; tam da kaybetmeyeceğine en çok inandığı anda kaybetti.
Yargı elindeydi, seçim sistemini kendi lehine göre şekillendirmişti, tek sesli bir medya imparatorluğunu kurmuştu.
Ayrıca, Putin’den Netanyahu’ya, Çekya Başbakanı Andrej Babiš’ten Slovakya Başbakanı Robert Fico’ya kadar dünyanın otoriter liderlerinin maddi ve manevi desteği Orbán’ın yanındaydı.
Ama daha da önemlisi, ABD Başkanı Trump sanki Macaristan’da kendisi adaymış gibi davrandı, Başkan Yardımcısı JD Vance’i Budapeşte’ye gönderdi Orbán için fiilen seçim kampanyası yaptırdı, onu ‘Batı medeniyetinin savunucusu” diye övdürdü ve Orbán’ın zaferi halinde Macaristan’a ekonomik destek vereceğini açıkladı, Macar seçmeninden sandıklara gitmesini ve Orban’a oy vermesini istedi.
Macar seçmen sandığa gitti; hem de ne gitme, öyle böyle değil, yüzde 79. Tizsa Lideri Magyar Budapeşte’de yaptığı balkon konuşmasında “Macaristan tarihinde seçimlere bu kadar yüksek katılımın olmadığını ve hiçbir partinin bu kadar güçlü bir yetki almadığını” söyledi.
Yüzde 79 Pazar günü gitti ve Macaristan’ın “tek adamını” parça pinçik ederek sandığa gömdü.
Doğal olarak Macaristan’da sadece Orban yenilmedi.
İran’da bütün karizmasını çizdiren, yenilgiye uğrayan, ABD’de artık alay konusu olan Trump ve başkan yardımcısı JD Vance Macaristan’da karizmasını çizdirdi, kaybetti.
Putin kaybetti, Çekya Başbakanı Andrej Babis kaybetti… Slovakya Başbakanı Robert Fico kaybetti… Netanyahu kaybetti.
Orban Avrupa’nın milliyetçi partilerini bir araya getiren “Avrupa İçin Vatanseverler” grubunun kilit ismiydi dolayısıyla Avrupa sağı kaybetti. Orban’ın yenilgisi İtalya Başbakanı Giorgia Meloni içinde büyük kayıp oldu.
***
Viktor Orbán’ın seçimi kaybetmesi, sadece Macaristan açısından önemli bir gelişme değil. Bunu sadece bir hükümet değişikliği olarak görmek doğru olmaz. Bu sonuç otoriterleşen iktidarların ne yaparlarsa yapsınlar, hangi düzeni kurarlarsa kursunlar ilelebet sürmeyeceğinin bir göstergesidir.
Kurumları partizanlaştırmaları, yargıyı ellerinde araçsallaştırmaları, medyayı kontrol altına almaları, tek ses haline getirmeleri, toplumu sürekli kutuplaştırmaları, muhalefeti ezmeleri, düşmanlaştırmaları onları yenilmez hale getirmiyor. Bir sınır, bir duvar var. Sınırsız iktidar yok.
Her ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar, nasıl bir kriz, baskı ortamı yaratırlarsa yaratsınlar bir yerde bir kırılma yaşanıyor. Korku eşiği aşılıyor, kendi tabanının verdiği kredi bitiyor.
Yenilmez denildiği anda yeniliyor. Hele de sandığa gömülme derecesinde bir farkla kaybedildiğinde bakın işte sandıkların daha 25’i açıldığında pılıyı pırtıyı toplamaya başlıyor.
Bakın nasıl da 16 yıllık yenilmez “ben yenildim” deyiverdi.
Yenilmezlik diye bir şey yok, sandık sonucunu ben kabul etmem diye bir şey yok. Pazar gecesi Macaristan’da bu mit de dağıldı gitti.
***
Macaristan 9.5 milyon nüfuslu bir ülke. Seçimlerin bütün dünyada ilgi uyandırması ve sonuçların böylesine önemsenmesi sebepsiz değil. Çünkü bu seçimler Macaristan sınırlarını aşan büyük bir etkiye sahip.
Evvela, 167 yıl boyunca anayasada değişiklikler yapmış, yargıyı ve devlet kurumlarını kendi adamlarıyla doldurmuş, aşırı sağcı, otoriter, popülist bir iktidar ilk defa seçimleri kaybetti.
Trump’ın, Putin’in ve Netanyahu’nun desteğine rağmen kaybetmesi ve Avrupa yanlısı Magyar’ın kazanması, ABD ve Rusya karşısında Avrupa’nın moralini yükseltti.
En çok Zelenski sevinmiş olmalı çünkü Orban Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya mali desteğini bloke etmişti.
Nihayet bu seçimler özgürlükçü demokrasinin zor zamanda taze kan odu..
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bu sebeple “Avrupa kazandı” diyerek Peter Magyar’ı heyecanla kutladı.
İyi oldu özetle.