Bir dönem sığınmacılara kapılarını açmasıyla bilinen İsveç, son 10 yılda uyguladığı politikaları değiştirdi. Ülkedeki sağ koalisyon hükümeti, göçmenlerin geri dönüşünü teşvik etmek amacıyla yüksek meblağlarda mali destek sağlamaya başladı.
2015 yılında 163 bin sığınmacıyı kabul eden İsveç, kişi başına düşen sığınmacı oranında Avrupa'da ikinci sırada yer alıyordu. Bu sayı 2025 yılına gelindiğinde yüzde 96 oranında düştü.
Suç oranlarını ve göçü azaltma vaadiyle göreve gelen hükümet, 2026'nın başından itibaren AB dışı ikamet iznine sahip yabancılara ülkeden ayrılmaları durumunda 350 bin İsveç kronuna kadar ödeme yapılmasını öngören programı başlattı.
Hükümete dışarıdan destek veren aşırı sağcı İsveç Demokratları Partisi, söz konusu uygulamaya tam destek verdi. Parti, temmuz ayında otobüslere astığı ilanlarla Somalili göçmenlere seslenerek geri dönüş hibesini tanıttı.
Hükümet de toplam 1,3 milyar İsveç kronu (100 milyon sterlin) bütçeli bu programı resmi internet siteleri üzerinden farklı dillerde duyurdu. Başbakan Uluf Kristersson, geri dönüşlerin artırılmasının hükümetin öncelikleri arasında yer aldığını bildirdi.
Avrupa'da 2015 yılından bu yana artan sağ popülist söylemler, diğer ülkelerde de benzer tartışmaları beraberinde getirdi. Almanya'da geçen günlerde Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde yüksek oy alan Almanya için Alternatif (AfD) Partisi yetkilileri, İsveç'in başlattığı bu uygulamayı memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu.
Öte yandan göç uzmanları, bu tür mali teşviklerin gönüllü geri dönüşleri önemli ölçüde artırdığına dair bir kanıt bulunmadığını, adımların çoğunlukla sembolik nitelik taşıdığını değerlendirdi. Yıl başından bu yana mali teşvikten yararlanarak ülkeden ayrılmayı kabul eden kişi sayısı 171'de kaldı.
İsveç Demokratları Partisi, teşvik programının İsveç vatandaşlığına sahip göçmenleri de kapsayacak şekilde genişletilmesini ve vatandaşlıktan feragat edilmesi şartıyla sunulmasını teklif etti.
Muhalefet ve insan hakları örgütleri ise Başbakan Kristersson'ın adımlarını toplumu bölücü olarak nitelendirdi. 13 Eylül'de yapılacak seçimler öncesinde kamuoyu yoklamaları, 10,6 milyon nüfuslu ve yaklaşık 2 milyon yabancı doğumlu sakini bulunan ülkede hükümet ile merkez sol muhalefet arasında başa baş bir yarış olduğunu gösterdi.
Vatandaşlık şartları zorlaştırıldı
İsveç yönetimi geri dönüş teşviklerinin yanı sıra göçmenlik kurallarını da sıkılaştırdı. Daimi ikamet izinleri kaldırılarak izinlerin üç yılda bir yenilenmesi şartı getirildi. Ağustos ayında hükümet, vatandaşlık başvurusu yapanlar için ilk kez zorunlu dil ve genel kültür sınavı başlattı.
Stockholm'deki sınav merkezinde 900 göçmen, İsveç tarihi, krallık soy ağacı ve geleneksel bayramlar gibi konularda teste tabi tutuldu. Göç Bakanı Johan Forssell, vatandaşlığın sadece haklardan değil sorumluluklardan da oluştuğunu belirterek yapılan düzenlemelerin makul gereklilikler olduğunu açıkladı.