1. HABERLER

  2. ARŞİVİMİZ

  3. TÜRKİYE'DE İLK GÜNLÜK KÜRTÇE GAZETE ÇIKIYOR
TÜRKİYE'DE İLK GÜNLÜK KÜRTÇE GAZETE ÇIKIYOR

TÜRKİYE'DE İLK GÜNLÜK KÜRTÇE GAZETE ÇIKIYOR

A+A-

Mısır’ın başkenti Kahire’de Miqdad Midhet Bedirxan tarafından bundan tam 108 yıl önce çıkarılan ilk Kürtçe gazetenin ardından, Türkiye’de ilk günlük Kürtçe gazete yayın hayatına başlıyor. Yaklaşık 15 yıldır yayını sürdüren Azadiya Welat gazetesinin uzun süredir yürüttüğü günlük Kürtçe gazete tartışmaları belli bir aşamaya geldi. Ve ilk Kürtçe günlük gazete için geri sayım başladı. Azadiya Welat Gazetesi Genel Yayın Koordinatörü Tayip Temel, Kürtçe gazeteyi 22 Nisan tarihine yetiştirmeyi hedeflediklerini söyledi.


Kürtçe gazetecilik açısından bir okul, akademi rolünü oynayacak günlük gazete, tüm Kürt kurumları, sanatçıları ve aydınlarının desteğini bekliyor. Kürt dilinin gelişimi için tarihi bir adım olacak günlük gazetenin hazırlık çalışmalarını yürüten komisyon içinde yeralan Azadiya Welat Gazetesi Genel Yayın Koordinatörü Tayip Temel, toplumun her kesiminden yükselen ‘Günlük gazetemi istiyorum’ talebinin olduğunu belirtti. Gazetenin ismini halkla birlikte belirleyeceklerini söyleyen Temel, Kürtçe günlük gazete hakkında MHA’nın sorularını cevapladı.

- Türkiye’de Kürt basınında Kürtçe’den ziyade Türkçe geleneği var. Günlük Kürtçe gazete çıkarılması sonucuna nasıl varıldı?

- Uzun süredir Kürtlerin gündeminde olan bir şey, günlük bir Kürtçe gazetenin çıkarılması. Başlangıçta Kürtçe günlük bir gazetenin gerekliliği üzerine çeşitli tartışmalar yürütüldü. Yine bu güne kadar yapılan hazırlıklar ve yapılamayanlar, nedenleriyle masaya yatırıldı. Ortaya çıkan sonuç ise, Kürtlerin bugüne kadarki basın yayın faaliyetlerinde hakim olan dilin, ezen ve ezilen dil bağlamında düşünüldüğünde, egemen ve popüler dil olan ‘Türkçe’ olduğu. Bu duruma; inkar edilen Kürt dili çerçevesinde de yaklaşılırsa, bunun çok ciddi bir ideolojik sorun olduğu ortadadır. Yani Kürt dili üzerine yapılan çalışmalar başlı başına inkara karşı bir serhildan çalışması idi.

Tabii basın-yayın faaliyetlerinin Türkçe yapılması belli zorunlu nedenlerden kaynaklanıyordu. Yani bir yandan inkar edilmiş ve toplumun büyük bir kesimine unutturulmuş bir dil gerçekliği vardı. Bir yandan da devletin ‘Kürtçe’ olan her şeyi yasaklaması söz konusu idi. Tabii diğer yandan da siyasal, toplumsal ve kültürel gerekliliklerden kaynaklı Kürtlerin artık kendi alternatif ve özgür basın yayın kurumlarını oluşturmaları zorunluluğu bulunuyor. Ancak gelinen aşamada bu çalışmanın artık ertelenemez olduğu ortadadır.

- Kürtçe gazete tüm Kürtlerin gündeminde olmalı’

- Kürtçe günlük gazete çıkarmanın önündeki engeller neler. Sizi ne tür zorluklar bekliyor?

- Günlük bir Kürtçe gazeteyi çıkarmak kaçınılmaz bir çalışma olarak önümüzde duruyor. Herkes açısından oldukça zorlu bir karar. Dili yasaklanmış, unutturulmuş bir halka sen her gün okuması için o dil de bir gazete götürüyorsun. İlk başta ‘acaba ne kadar okunur?’ sorusu akla geliyor. Diğer yandan her okur toplantısında, toplumun her kesiminden yükselen ‘Günlük Gazetemi İstiyorum’ talebi var. Ama günlük bir gazetenin bugünkü koşullarda kendini finanse etmesi için en az 20 bin satması gerekiyor.

Kürtçe bir günlük gazete ve ona duyulan ihtiyaç Kürtleri temsil eden tüm kurumların tartışması gereken bir gündemdir. Özellikle devletin bile Kürtçe yayıncılık konusunda adım attığı ve bu adımları kendisine dış politikada ciddi bir malzeme yaptığı bir dönemde, haftalık bir gazetenin artık adeta TRT’nin haftalık Kürtçe yayını gibi Kürtlere ‘Ancak haftada bir kendi dilinizde haber okuyabilirsiniz’ dayatması ve yaklaşımı ile örtüşmektedir. Bu yüzden de Kürtlerin bu durum karşısında çok önemli ve kapsamlı bir adım atması gerekiyor. Günlük Kürtçe bir gazete çıkarmak bu adımın en önemli ayağıdır.

- Kürtçe günlük bir gazetenin okuyucu potansiyeli var mı?

Bilindiği gibi Azadiya Welat gazetesi 15 yıllık bir geleneğe sahip ve yeterli düzeyde olmasa da ciddi bir okur potansiyeli yarattı. Yani haftalık olmasına rağmen, gazetesi ulaşmadığında ‘nerede benim gazetem’ diyebilen yaklaşık 7 bin okuyucu potansiyelini, açığa çıkarmıştır. Ancak bu günlük bir gazete açısından yeterli değil.

Yine bir kesim de günlük gazetenin çıkarılması için tüm koşullarını seferber edebilecek kadar bu çalışmaya gerekli görüyor. Yani bir Kürt köylüsü; ‘Benim hiçbir şeyim yok ama 5 koyunumu satar, yine de günlük Kürtçe gazeteye destek sunarım’ diyebiliyor. Bunun verdiği ciddi bir moral ve inanç var. Yani halkın kendi diline sahip çıkması tüm zorlukları unutturuyor.

21 Nisan’da okuyucu ile buluşma hedefleniyor

- Yeni gazetenin altyapı çalışmaları ne düzeyde. Ne zaman çıkarmayı planlıyorsunuz?

- Günlük Kürtçe gazete pratik olarak yeni bir çalışma biçiminde ele alınacak. Ancak, Kürt gazeteciliği açısından ciddi bir gelenek yaratan Azadiya Welat gazetesi, editöryası üzerinden gerçekleşecek. Yani bir okul işlevi gören haftalık gazete bu çalışmaya öncülük edecektir. Şu anda hazırlıklar sürüyor. Daha önce de belirtildiği gibi 21 Mart bizim açımızdan çok anlamlı ve uygun bir gün. 21 Mart’a yetiştirilmesi için tüm boyutları ile çalışma sürüyor. Daha önce aldığımız bir karar vardı. Bu karara göre; yetiştirmeye çalışacağız. Ancak Newroz’a yetişmese de ondan hemen sonraki aylarda kesin yayına başlayacaktır. Örneğin 22 Nisan olabilir. Kürdistan gazetesinin yayına başladığı gündür. Anlamlı bir gün Kürt basını açısından. Yani çeşitli hazırlık ve tartışmalar sürüyor ve çalışmaları devam ediyor. Dolayısıyla biz daha çok hazırlıkların düzeyine bakıyoruz. Ancak kesinlikle geç kalmayacağız.

Editöryal çalışma hızla sürüyor ve çeşitli provalar yapıldı, bu provalar internette yayınlandı. Aslında herkes bu çalışmanın verdiği heyecan ile çalışıyor. Ancak yine ısrarla vurguluyoruz ki bu çalışmanın herkesin gündemine girmesi gerekiyor. İsim üzerinde de bir tartışma var. İsmi Azadiya Welat olarak da kalabilir. Halkla yaptığımız toplantılarda öneri alıyoruz. İsmini halk ile belirlemeyi düşünüyoruz.

- Nasıl bir gazete hedefleniyor?

- Her yönü ile haftalık gazeteden çok daha farklı olacaktır. İsminin değişmesi bile tartışılıyor. Zaten haftalık bir gazetenin formatı ve haberi işleme biçimi farklı. Günlük bir gazete haberleri kısa, görsel anlamda daha fazla zengin, dili kolay ve okuyucuyu haber boyutu ile doyurabilecek bir içeriğe sahip olmak zorunda. Biz de bu konuda iddialıyız ve içeriği dahil, her yönü ile tartışıyoruz ve en önemlisi de halka soruyoruz.

Kürtçe’nin çok kolay okunan bir dil olmadığını düşünerek, yazı dili kolay, haberleri kısa, görsel öğeleri ön plana çıkmış ve özellikle Kürt halkının ve onun mücadelesini gündemini halk dili ile yansıtacak bir gazetenin çıkması, halk demokrasisini de geliştireceği düşüncesindeyiz. Resmi olarak halkı direk bu gazeteye ortak edebilir miyiz noktasında bir araştırma içersindeyiz. Böyle bir projeyi de geliştirmeyi istiyoruz.

’Günlük gazete Kürt dili için büyük bir adım’

- Türkiye’de ilk defa Kürtçe gazete deneyimi olacak. Bu, eski bir tartışma olsa da şimdiye kadar hayata geçirilemedi. Yaklaşık 15 yıldır yayın hayatını sürdüren haftalık Azadiya Welat gazetesi, Kürtçe günlük gazete için gerekli zemini yaratabildi mi?

- Uzun bir süredir tartışılan bir konu olmasına rağmen pratik çalışmasına hiç başlanmamış bir projedir aslında. Yani hep çeşitli kaygılar nedeniyle atılması gereken adım atılmamış. Ancak bir yerlerden başlanması gerekir. Tüm Kürtler bu çalışmaya hem politik olarak sahiplenmeli, hem de bir gereklilik olarak destek sunmalılar. Çünkü dilin gelişimi ve canlanması açısından büyük bir adımdır.

Ancak bu sadece bir kurumun veya birkaç insanın üstesinden gelebileceği bir çalışma değildir. Kürt demokrasi güçleri, kurumlar, şahsiyetler, sanatçılar, işadamları ve en önemlisi de halk bu çalışmaya sahiplenirse, her türlü engelin aşılabileceğini düşünüyorum. Yani yayın ve haber ağı boyutu ile altı yapı hazır. Ancak dağıtımı ve okutulması açısından herkesin yapabileceği bir şeyler var. Bunun çok ciddi bir proje olduğuna herkes inanıyor ve katkı sunacağını söylüyor. Bu yüzden de altyapı hazırlıkları zaten son hızı ile devam ediyor.

Ölüm döşeğindeki dile can geliyor

- Türkiye’de Kürtçe gazetecilik hangi aşamada? Kürtçe günlük gazete bu noktada kendisine nasıl bir misyon biçiyor?

- Amansız inkar politikaları sonucu Kurmanci lehçesi oldukça zayıf, dağınık ve yaşamda çok az kullanılan bir dil haline gelmiştir. Prof. Dr. Karîna Cîhanî’nin deyişi ile yokolma ile karşı karşıya, ‘ölüm döşeğinde ki’ bir dil durumunda. Ancak özellikle Türkiye’de Kürtlerin özgürlük mücadelesinin gelişimi ile beraber Kürtçe, Kürt kültürü ve edebiyatı değer kazanmış, ilgi görmüş ve adeta artık öğrenilmesinden ya da kullanılmasından utanç duyulabilecek konumdan çıkarılmıştır. Bu anlamda çok ciddi kurumsallaşma da yaratılmıştır.

Yıllardır Kürtçe gazetecilik, inkar ve Kürtçe’yi yok sayma politikalarına karşı büyük bir serhıldan ruhu ile bu dilde yayıncılık ve yazımsal faaliyetler yapılabildiğini herkese ispatlamıştır. Bu anlamda dil çalışması bir serhıldan karakterine sahiptir. Dünyanın hiçbir yerinde basın, yayın yaptığı dilin, bir dil olduğunu ispatlamak için faaliyet göstermemiştir. Bu özellik Kürt basınına özgüdür.

Ancak Kürtçe yayıncılıkta artık niteliği arttırma ve halkın bilgi alma ihtiyacının karşılanması gerekir. Haftalık Kürtçe gazete süreci daha çok inkar edilen bir dilin varlığının ispatı mücadelesi idi. Bu dönem de ise niteliği yükseltme ve halkın kendi dilinde haber alma ihtiyacını gidermekle beraber, Kürt gazeteciliğini geliştirme misyonuna da sahiptir.

Tüm kurumlar ve sanatçılara çağrı

- Kürt aydınları, yazarları ve gazetecilerine bir çağrınız var mı?

- Çağrımız; tüm kurumlara ve Kürt sanatçılarınadır. Bu büyük bir projedir ve başarılabilmesi için herkesin vereceği destek oldukça önemli. Kürtlerin her gün kendi anadilinde sıcak ekmekleri ile beraber bir gazete almalarından daha heyecan verici bir şey olamaz.

Tüm Kürt sanatçılar, ülkede veya sürgünde bu proje ile dayanışma konserleri düzenleyebilir. Günlük bir gazete, Kürtçe gazetecilik anlamında bir okul ve akademi rolünü oynayacaktır

TÜLAY BALCI / MHA

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.