1. YAZARLAR

  2. Ali Bulaç

  3. Tunus'ta devrim tehlikede mi?
Ali Bulaç

Ali Bulaç

Yazarın Tüm Yazıları >

Tunus'ta devrim tehlikede mi?

A+A-

Devrimde rol oynayan iki ana faktörden biri baskı rejimine başkaldırı, diğeri yoksulların, gençlerin ve kadınların patlamada öncü rol oynaması.

Siyasi faktör denince ilk akla gelen İslamcılar'dır. Liberallerden solculara herkes kabul eder ki, Burgiba ve Bin Ali rejimleri İslamcıları adeta eziyor, nefes almalarına izin vermiyordu. Laik kanattakilerin söyledikleri şu: İslamcılar üzerinde baskı sürerken biz yeterince karşı çıkmadık, bunlar nasılsa tehlike oluşturur diye düşündük. Bu bir hata idi ama aslında sürekli İslamcılar bir tehdit olarak sunulmaya devam ettikçe yavaş yavaş baskı rejimi diğer siyasi ve toplumsal grupları da içine almaya başladı. Bir noktaya gelindi ki rejim, İslamcılar dahil herkesi baskı altına almaya başladı. İşte farklı kesimleri meydanlarda buluşturan birinci etken buydu. Bugün Tunus'tan IŞİD'e yüksek düzeyde katılımlar varsa, bunun bir sebebi de geçmişteki baskı rejiminin yol açtığı patlamadır.

Devrimde İslamcılar yanında işçiler, STK'lar ve sendikalar da önemli rol oynadı. Sol kesimler öteden beri güçlüydü, İslamcılarla beraber gösterilerin organize edilip ülke çapına yayılmasını sağladılar. Burgiba'nın uyguladığı otoriter laiklik, kadınların eğitimden geçmesini gerektiriyordu, eğitim ve medya kadında yüksek hayat standartları arzusunu uyandırdı ama bu standartlara ulaşmayı sağlayacak mali  imkanı ne Burgiba ve Bin Ali sağladı, ne bugüne kadar devrim!

Zenginler ise belli zümreler. Ekonominin neredeyse yarısını Bin Ali, ailesi ve onlara yakın olanlar kontrol ediyordu. Onların bilgisi ve onayı olmadan hiçbir iş yapılamazdı. Bin Ali ve çevresi kanunlarla istediği gibi oynuyor, dilediğini kanun yapıyor, dilediğini kanun marifetiyle yasaklıyordu. Tam bir mafya ekonomisi. Sahil kesimi zengin, iç taraflar yoksul, ilk patlamaların güneyde başlaması tesadüfi değil. Nasraddin Bin Hadid, Bin Ali'nin düzenini “aile, iktisadi mafya, dikta koalisyonu” olarak isimlendiriyor.

Devrimi bekleyen tehlikeler nelerdir? Eski rejime geri dönülür mü? Bu noktada Tunuslulara göre eskiye dönüş mümkün değil. İlkin toplum özgürlüğün tadını aldı, herkes konuşuyor. Ancak Körfez monarşileri ve muhtemelen büyük güçler “eskiyi hortlatmak” istemektedirler. Devrimin ilk yıllarında Arap yarımadasından gelen Selefiler kırsal bölgeleri karış karış gezip eleman devşirdiler, bol miktarda para dağıttılar. Bugün Tunus, IŞİD'e en yüksek katılımın olduğu ülkelerden biri; Ensaru'ş-Şeria ve Ketbet Ukba bin Nafi adlı yerli örgütler kan dondurucu eylemlere imza atıyorlar. Geçen hafta beş kişiyi öldürdüler, birinin kafasını koparıp ailesine gönderdiler. Terör arttıkça özgürlük ve demokrasi talebi yerini güvenliğe terkediyor. Bundan zarar görecek olanlardan biri de kuşkusuz Nahda'dır.

Bir faktör de, laiklerle İslamcılar arasında belli konulardaki uzlaşmanın riske girmesidir. Laikler Nahda etkin olursa yaşama biçimlerine müdahale edeceğinden, İslamcılar da tekrar zindanlara dönmekten korkuyorlar.Genel laik şemsiyesi altında solcular, komünistler, liberaller ve milliyetçiler toplanıyor. İslam'a karşı en katı muhalefeti komünistler yürütüyor. Nahda en büyük İslamcı hareket ama Selefiler ve Hizbuttahrir ile başka örgüt ve hareketler de var.

Diğer faktör ekonomide yaşanan krizdir. İktisadi gelişme durmuş gibi, dış borç dörde katlanmış, turizm geliri düşmüş.

İktidardaki Nida hareketi büyük ölçüde liberallerden ve solculardan oluşuyor ama aslında eski rejimin bürokrasi ve siyasi elemanlarını barındırıyor hatta Bin Ali rejiminin yeni yüzü olduğunu iddia edenler de var.

Terör yanında güneyde çatışmalar sürüyor ve sıkça şehit cenazeleri geldikçe korku artıyor. İşsizler ve mutsuzlar ordusu bu korku ve iktisadi kriz karşısında “Biz niçin ayaklandık? Güvenlik ve ekmek yoksa özgürlük ne işe yarar?” demeye başlıyor.

Kısaca siyasi bölünme; İslamcılarla laiklerin ayrışması, terör korkusu, iktisadi kriz ve Tunus'un maruz kalacağı olumsuz dış etkenler devrimi tehdit ediyor. Pazartesi günü İslamcı Nahda'yı ele almaya çalışacağım.


 

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.