1. YAZARLAR

  2. Nevzat ÇİÇEK

  3. Suriye kürt partileri
Nevzat ÇİÇEK

Nevzat ÇİÇEK

timeturk
Yazarın Tüm Yazıları >

Suriye kürt partileri

A+A-

SETA Vakfı tarafından hazırlanan, “Suriye’de kim kimdir” başlıklı geniş çalışma Suriye ile ilgili olarak bütün taraflar hakkında bilgi veriyor. SETA Vakfı’ndan Ufuk Ulutaş ve Selin M.Bölme’nin kaleme aldığı rapor Suriye’deki Kürtler hakkında da geniş bilgi veriyor. Suriye Kürtleri ve onların siyasal temsilcileri hakkında hazırlanan raporu SETA’nın kaleminden sizlere aktarıyoru.

“Suriye’de Kürtleri temsil eden yaklaşık 14 parti vardır. İsimleri ve programları ciddi benzerlikler gösteren bu partilerin büyük bir çoğunluğu 1957 yılında kurulan ve 1970’lerde üç kanada ayrılan Kürt Demokratik Partisi’nin içinden çıkmıştır. Suriye Kürt hareketini İran ve Türkiye’deki Kürt hareketlerinden ayıran temel özellik Suriyeli Kürtlerin, Kürtlerin haklarına ilişkin taleplerini şiddete başvurmadan dile getirmiş olmasıdır. Nüfus içindeki oranları Türkiye ve İran’a kıyasla daha az olan Suriyeli Kürtlerin çoğunun, bağımsız bir Kürt devleti ve bölgesel bir Kürt Federasyonunun parçası olma hayalleri yoktur. Ulusal kimlik bilinçleri dini eğilimlerden daha güçlü olan Suriyeli Kürt partilerinde İslami bir yönelim bulunmamaktadır. Bazı Kürt partileri bir çeşit otonomiden bahsetmekle birlikte, bu kavramdan tam olarak neyi kastettikleri belli değildir. Bu anlamda çoğu partinin üzerinde birleştikleri nokta Suriye’nin toprak bütünlüğüne saygılı bir şekilde Kürt sorununa demokratik bir çözüm bulunmasıdır.Bunun dışında tüm partiler, Kürtlerin kültürel haklarının anayasal güvence altına alınmasını talep etmektedirler. Bu anlam¬da vatandaşlık haklarından mahrum bırakılan Kürtlerin vatandaşlıklarına kavuşması, 2008’de anayasaya eklenen 41. maddenin kaldırılması gibi temel talepleri vardır. Ayrıca demokratik sistem, güçler ayrılığı, serbest seçimler, kadın-erkek eşitliği, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması ve ifade özgürlüğü de talepler arasında yer almaktadır.

Kürt partileri arasındaki bu benzerliklere karşın partilerin Kürtlerin Suriye toplumundaki yerine ilişkin farklı pozisyonları bulunmaktadır. Aşağıda liste halinde belirtilen partilerden Yenilikçi Parti, Abdulhakim Beşar’ın Partisi, Yetiki Partisi, Azadi Partisi, Demokratik Yetiki Partisi, Sol Parti, Gelecek Hareketi ve Demokratik Birlik Partisi diğer Kürt partilerine nispeten daha aktif ve yüksek sayıda üyesi olan partilerdir.

1. Kürt Demokratik İlerici Partisi: İlerici Parti adıyla da bilinen partinin başında 1965’ten beri Abdülhamid Hacı Derviş bulunmaktadır. Parti Kürtleri Suriye ulusal yapısının bir parçası olarak görmekte ve Kürtlerin kültürel, sosyal ve siyasi haklarını gerçekleştirme amacını gütmektedir.

2. Kürt Demokrat Vatansever Partisi: 1998 yılından beri Tahir Sadun Sifuk’un liderliğini yaptığı parti aynı zamanda Vatansever parti olarak da bilinmektedir.

3. Kürt Demokratik Eşitlik Partisi: 1992’den beri Aziz Davud’un liderliğini yürüttüğü parti aynı zamanda Eşitlik Partisi olarak da bilinmektedir.

4. Kürt Özgürlük Partisi: 2011 yılında kurulmuş olup liderliğini Mustafa Hıdır Oso yürütmektedir.

5. Kürt Sol Partisi: 1998 yılında kurulduğundan beri liderliğini Muhammet Musa yürütmektedir. Parti Kürtlerin Suriye’deki nüfus oranına göre yasama, yürütme ve yargı kurumlarında temsil edilmesi gerektiğini savunmaktadır.

6. Kürt Demokratik Birlik Partisi: İsmail Umar’ın 2010’da ölümünden beri yeni bir lideri yoktur. 1993’ten beri parti genel sekreterliğini Muhittin Ali yürütmektedir. Parti diğerlerine oranla daha geniş desteğe sahiptir.

7. Kürt Birlik Partisi: 2010’dan beri liderliğini İsmail Hami yürütmektedir. Kısaca Yekiti Partisi olarak bilinen Kürt Birlik Partisi Kürtlere yaşadıkları bölgelerde kendi kendini idare hakkını talep etmektedir. Yine Sol Parti gibi Kürtlerin toplam nüfustaki oranına göre yasama, yürütme ve yargı kurumlarında temsil edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Parti Suriye’deki en geniş tabana sahip Kürt partilerinden birisidir.

8. Kürt Demokratik Partisi: Abdulhakim Beşar’ın 2007’den beri liderliğini yürüttüğü parti Irak’taki KDP’nin kardeş partisidir. Desteğinin diğer partilere oranla geniş olmasına rağmen görünürlüğü az olan partilerdendir. Kürt Demokratik Partisinin halefi olarak görülen parti, KDP ile ilişkisinden dolayı Kürtler arasındaki Molla Mustafa Barzani ef¬sanesinden de istifade etmekte ve halk arasındaki desteğini sağlamlaştırmaktadır.

9. Suriyeli Kürt Demokrasi Partisi: Cemal Muhammet Baki’nin 1997 yılından beri liderli¬ğini yürüttüğü partidir.

10. Suriye Kürt Demokrasi Partisi: Nasruddin İbrahim’in 1997’den beri liderliğini yürüttüğü parti Kürtlerin sosyal, siyasi ve kültürel haklarının sağlanması amacını taşımaktadır.

11. Kürt Demokrasi Partisi: Abdurrahman Aluji’nin 2004’ten beri liderliğini yürüttüğü partidir.

12. Kürt Gelecek Partisi: Meşal Tammu 2005’ten öldürüldüğü 2011 yılına kadar parti liderliğini yürütmüştür. Diğer Kürt partilere kıyasla daha keskin söylemi olan Gelecek Partisi Kürtlerin Kürdistan bölgesine ait olduklarını savunmaktadır. Yine Kürtlerin Suriye nüfusuna oranla yasama, yürütme ve yargı kurumlarında temsil edilmesi gerektiğini vurgulayan parti ayrıca Suriye muhalefetine en yakın Kürt grubudur. Bu anlamda Kürtlere gösterilere katılma çağrısında bulunmuştur.

13. Demokratik Birlik Partisi: Salih Müslüm Muhammet’in 2010 yılından bu yana liderliğini yürüttüğü parti, Türkiye’deki BDP’ye paralel olarak demokratik özerklik istemektedir. Federâlizm ve konfederâlizm gibi yönetim biçimlerini reddeden parti klasik iktidar anlayışını benimsememektedir. Parti PKK’nın Suriye uzantısıdır. Bu anlamda faaliyetlerini Suriye’deki Kürtlerin durumundan ziyade Abdullah Öcalan’ın serbest bırakılması üzerine yoğunlaştırmıştır. Partinin etkili olduğu Afrin bölgesinde neredeyse hiçbir gösterinin olmaması partinin ve PKK’nin bölgedeki etkinliğine bağlanmaktadır. Meşal Tammo suikastı ile bağlantısı olduğu düşünülen parti, bölgesinde Kürtleri sessiz kılarak rejime bağlı olduğu sinyalini vermekte, bunun karşılığında ise bir takım beklentileri dile getirmektedir. Rejimin kendilerine karşı saldırıda bulunmadığını bu yüzden kendilerinin de rejime karşı bir harekete girişmediğini belirten parti lideri Salih Müslüm Muhammet, bu tavrıyla Suriye muhalefetinden belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Ayrıca Esad rejimi ile dirsek temasını sürdüren ve yakın zamanda Kürt yoğunluklu şehirlerde örgütlenmesine izin verilen parti, Esad rejimi ile PKK arasındaki yakınlaşmanın da kilit aktörüdür.284 Parti üyelerinin muhaliflerin düzenlediği gösterilerine katılanlara karşı tedhiş eylemlerine karıştığı ve Esad yanlısı gösteriler düzenleyerek bu gösterilerde Abdullah Öcalan ve Beşar Esad afişlerini taşıdıkları ifade edilmektedir.285

14. Suriyeli Kürt Demokratik Uzlaşma Partisi: Demokratik Birlik Partisinden 2004’ten ayrılarak kurulan partinin liderliğini Fevzi Aziz İbrahim yürütmektedir.

Kürtlerin Suriye’deki parçalı ve bölünmüş yapısı, ülkedeki siyasi etkinliklerinin potansi¬yelin altında kalmasına sebep olmuştur. Bunun farkında olan bazı Kürt partileri tek sesle konuşabilme arzusuyla çeşitli birleşme çabalarında bulunmuş, ancak bu çabalar ciddi bir ittifak doğuramamıştır. Bu anlamda ilk girişim 2009 yılında yapılmış, Demokratik Birlik Partisi, Abdurrahman Aluji’nin Partisi ve Kürt Demokrasi İttifakı’nın üyeleri olan Yekiti ve Yenilikçi Parti dışında kalan tüm Kürt partiler bir araya gelerek Kürt Siyasi Konseyi’ni oluşturmuşlardır. “

Milat Gazetesi

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.