1. YAZARLAR

  2. Adem ÇINAR

  3. İktidar ve İstihbarat Arasında Yargı
Adem ÇINAR

Adem ÇINAR

Yazarın Tüm Yazıları >

İktidar ve İstihbarat Arasında Yargı

A+A-

Ülkelerin yönetim şekillerine bağlı olarak yargı sistemleri de değişkenlik gösterir. Ülkelerin öncelik edindikleri: Güvenlik, ideoloji, korku, komplo, sömürü, temel ve vatandaşlık hakları, milliyetçilik, ekonomi, refah, adalet veya başka etkenler yargıya şekil verir. Yargı bunların etrafında kontrol edilir, olumlu ve olumsuz aynı etkenlere bağlı güncellemeler yapılır. Şekli ve amacı ne olursa olsun adaletli ve güvenilir bir yargı sistemi herkesin arzuladığıdır. Adil yargılanan ve hak ettiğini alabilen insanlar hayata ve ülkelerin yönetim şekline güvenle bakarlar.

             Bir ülkenin yönetim şekli ile iktidarı işlerliğini kaybetmeye başladığı andan itibaren ilk sorgulanan ve eleştirilenlerin başında yargı sistemi gelir. Her alanda yaşanılan olumsuzlukların kaynağı yargıya bağlanılır, yargı güvencesinin yetersizliği olayların sürekli büyümesine neden olarak görülür. Fakat ülkenin yargı sistemi bağımsız, vatandaşını önceleyen, güvenilir ve güçlü ise sorgu ve eleştiriler değerlendirilerek, yönetim ve iktidara sorunları çözmesinde yardımcı olur.  Yargı sistemi bu özellikleri taşımıyorsa sorgulama ve eleştirilerin dozu artıkça, yargılamada keyfilikler ile  yargıya dışarıdan müdahaleler artar. Sorunların çözülmesi zorlaşır, basit bir yasayla düzeltilmesi gerek bir konu her geçen gün büyür.  Sorgulamalar ile eleştirilerin kala alınmadığı ve her geçen gün güvenirliği azalan yargı sistemlerinin olduğu yerde, suç işlemeler de her geçen gün artar.

Yaşadığı ülkeden göç etmeyi düşünen insanlar, öncelikle yargı sistemi  gelişmiş ve güvenilir  ülkelere gitmeyi düşünürler.  Göç etmeyi düşündükleri ülkelerin yaşam tarzına, inançlarına, kültürel yapısına ve yönetim şekline bakmadan yargı sisteminin güvenilir ve gelişmişliğini öncelemeleri, yaşadıkları ülkenin yargı sisteminde geleceğe dair güvence görmemelerinden kaynaklanır.  Geleceğe eğitim, ekonomi ve hayat standartlarını yükseltmek üzerinden bakmayıp, yargı sisteminin gelişmişliğinde geleceği görmek büyük bir çaresizlikten kaynaklanır. Böyle bir çaresizlik ise aniden oluşmamıştır. Yıllarca süren haksız uygulamalar, sonuç alınmayan uzun süreli yargılamalar, bulunan değil oluşturulan suçlamaların neden olduğu mağduriyetler neticesinde oluşmuştur. Özellikle yaşayan iki kuşağın farklı zamanlarda bu tür haksızlıklara maruz kalmaları güvensizliğin sürekli artmasına neden olur.  İki kuşağın maruz kaldığı haksız uygulamalar ile bulunan değil oluşturulan suçlamalar şeklen değişiklik gösterip, içerik olarak aynı konuya tekabül ediyorsa, bir sonraki kuşağın benzer şeyleri yaşaması için göç olayı hızlandırılır.

Bir ülkenin yargı sisteminin gelişebilmesi için ülkenin gelişmişliği yeterli değil.  Yargı sisteminin gelişebilmesi için önündeki bütün engellerin kaldırılması gerekir. Bağımsız hareket eden ve herhangi bir yönlendirmeyle karşı karşıya kalmayan yargı sistemi zamanla kendini yenilediği gibi sürekli bir gelişmişliğin içine de girer. Fakat herhangi bir iktidarın veya ideolojinin etki ve yönlendirmesiyle iş yapan bir yargı sistemi doğru kararları kolayca alamaz. Her karar aşamasında olması gerekenlere göre değil, talimat ve yönlendirmelere göre hareket eder. Bu tür etkilerin altında kalan yargı sistemi bağımsız olmaktan ziyade birilerinin yargı sistemi olur. Verdiği kararlar iktidar istekli veya ideolojik içerikli olduğu sürece de kendisine ve etkisinde kaldığı etkenlere muhalif yetiştirir.

 Her yargı sistemi kendisine iştirak edilen konuların içeriğine göre şahıs, belge ve istihbarattan yararlanarak karar verir.  Yargı sistemleri kişisel, ticari ve geneli ilgilendirmeyen konularda verirken genelde zorlanmazlar. Yapılması gerekenler ile delil olarak istenilenler az çok bellidir. Yargı sisteminin işlerliği veya eldeki kanıtların yeterliği durumunda bu tür konularda erken karar verilir. Fakat yetersiz belge ile yavaş işleyişte ise karşılıklı uzlaşma sağlandığı sürece olayın sonuçlanması yılları bulabilir.

Siyasi, ideolojik ve güvenlik içerikli yargılamalarda elde yeterli belge bulunsa dahi birçok yargı sistemi istihbarattan yararlanır. Olay sadece bir kişiye hüküm vermekle bitirilmez. Daha kapsamlı araştırmalar yapılır, olayın örgütlüğü, derinliği ve tehdit boyutu değerlendirilerek çoğunlukla gizli araştırma yapılması da istenilir.  Bu tür olaylar yargı sistemini en çok zorlayanlardır. Özellikle ani patlak vermelerin sonucunda kamuoyunda büyük beklentiler oluştuğu vakitlerde, istenilen düzeyde yargılamalar yapılmasa sorgulamalar, eleştiriler ve güvensizlikler artar, bu yargı üzerindeki baskıların da artmasına neden olur. Bu tür zamanlarda yargı üzerindeki baskıları azaltmak, kamuoyuna güven vermek ve güçlü bir imaj oluşturmak için çoğunlukla istihbaratın eliyle gizli tanıklar oluşturulur. Olaya dahil edilen gizli tanıkların elinde belge ile delillerin olmasına gerek yoktur. Sözlü olarak olayı anlatmaları, yargı önüne çıkarılanların yapılan suçlamaların içinde yer aldıklarını söylemeleri yeterli olabilmektedir.   

Siyasi, ideolojik ve güvenlik içerikli yargılamaların içine iktidarın istekleri ile istihbaratın gizli tanıkların sözlü beyanıyla oluşturduğu belgeler girince yargı tamamen bağımsızlığını yitirir. İktidarın baskılarıyla verilen zoraki kararlar çoğaldıkça yargının yıpranması da artar. Özellikle yargı önüne çıkarılanlara iktidarın baskısıyla suç bulunmaya çalışılması yargıyı tamamen kitler. Belli bir madde çerçevesinde her olaya yaklaşılması ise yargıyı tamamen tekelleştirir. Her şeyi aynı kriter ve suçlamaların etrafında değerlendirmek, yargıda dosyaların yığılmasına da neden olur.

Yığılmaların, gizli tanıkların ve iktidarın isteklerinin yargı üzerinde büyük tahribatlar oluşturduğuna en çok tanık olanlar yargıyı yönetenlerdir.Yargıyı yönetenlerin tahribatların yargının geleceğine büyük zararlar verdiğini bilmelerine rağmen, olayı dile getirmemeleri, yanlışlıkların önüne geçmemelerinin nedeni: Yargının içine gizli tanıkların söyledikleri ile istihbarattan gelen her bilginin sorgusuz sualsiz dahil edilmesidir. Zira gizli tanık ile istihbarattan gelen her şey yargıya dahil edildiği gün doğrulayıcı belgeler ile kurtarıcı maddeler olayın içine eklenmediği için, belgesiz ve bir madde çerçevesinde her şeyi değerlendirmenin meşrutiyetini ilan eden yargı adamları; yanlışlıklara karşı durduklarını vakit meşrulaştırdıkları yolda, iktidarın isteğiyle gizli tanık ve istihbaratın belgeleriyle yargılanacaklarını da biliyorlar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                                                                      

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.